1. Hoş geldiniz, Akvaryum Portalı ailesine katılım için kendinizi hazır hissediyorsanız üye olun.
    Yardım sayfasından forum kullanım desteği alın.

Deniz akvaryumu aydınlatma 2018

Başlığı 'Tuzlu Su Kimyası ve Ekipman Portalı' kategorisinde Montimahir tarafından 23 Kasım 2018 başlatılmıştır.

  1. Montimahir

    Montimahir

    Mesajlar:
    7.179
    Yer:
    Bursa
    BRS tv' yi takip edenler, bu adamların deniz akvaryumları hakkında önemli konuları bilimsel açıdan incelediklerini gayet iyi biliyorlardır. Bu konulardan belki de en çok tartışılanı aydınlatma konusudur. Her markadan çeşitli ürünleri tek tek inceleyerek, sağlıklı bir tankta "yeterli" aydınlatmanın; ne şekilde, nasıl sağlandığını pek çok videoda yayımlamış durumdalar.

    Geçtiğimiz günlerde özellikle SPS için uzun bir video geldi (48 dakika), WWC Corals ile işbirliği yaparak 2018 yılında gelinen durumu kısaca özetlemişler.



    -Aydınlatma konusunda iki önemli madde var; Doğru spektrum ve yeterli şiddet(intensity). Mercanların metabolik süreçlerinin desteklenmesi (büyüme, üreme) ve aynı zamanda güzel gözükmeleri bunlarla doğrudan bağlantılı.

    Bunu nasıl sağlarız?

    -Yeterli PAR. Ülkemizde kimsenin PAR ölçmediğini biliyoruz, çünkü biz yapıyoruz ve oluyor. Rastlantısal, deneysel başarılar nedense bizim için yeterli ve bu şekilde biz iyi bir hobici oluyoruz (mu acaba?). Ancak bir sonraki tankımızda aynı seviyeye gelemediğimizde kimse neden diye sormuyor. Kullandığımız ürüne kulp takmak ve depoya kaldırmak en kolay bahanemiz...veya en kolayı bir önceki ürünlere ile devam etmek mi? İkinci el piyasasındaki çeşitliliğin ve artan ilanların nedeni belki de hobiyi bilimsellikten ve genelgeçer kurallardan uzak yapmamızdır.

    BRS tv, yaptğı onlarca deney sonucunda mercanlar için 250-350 PAR' n yeterli olduğu sonucuna ulaşmış bulunmakta. Tankın her yerine homojen dağılan yukarıdaki PAR aralığında, tüm mercanlar için yeterli ışık enerjisi sağlanmış oluyor. Tabiki üst ve orta seviyelerde daha şiddetli seviyelerde okunan PAR' ı bu aralıkta (250-350) öncelikle tüm tanka yaymayı başarmamız gerekiyor.

    -Dağılım ve gölgeleme. Kaya peyzajı ile paralel önemli olan bir diğer konu da ışığın canlıların tamamına ulaşmasını sağlamak. Fraglarla başlayan bir SPS tankında ilk bir yıl içinde çok ta önemli değil, ancak mercanlar büyüyüp birbirlerini gölgelemeye başladıklarında, ışıksız kalan bölgelerde genellikle doku kayıpları ve ölümler meydana gelmektedir. Bunu önlemek için ışık kaynağı tanka belli açılardan yeterli enerjiyi sağlayabilmelidir.

    diffuse.JPG

    -Doğru spektrum. Bu konuyu pek çok çeviri ve makalede okumuşsunuzdur. Biyolojik olarak mercanların istediği belli bir spektrum aralığı mevcut. Aşağıda görebilirsiniz. Özetle..."Blue peak".

    blue peak.JPG

    - Homojen spektrum. T5 ve MH lambalarda büyük bir problem olmayan bu fenomen LED armatürlerin yaygınlaşması ile sektörün en büyük sıkıntısı haline gelmiştir. Mercanlar göze hoş gözükecek şekilde; beyaz, mavi, mor, Kırmızı, UV dizmek yeterli mi? Tabiki hayır. LED aydınlatmalardaki sorunlar kısaca "Disko topu" ve "Spot" efekti olarak bilirler, spektrumların tankın çeşitli noktalarına rastlantısal şiddet ve yönde dağılmaları veya spot şeklinde tek bir noktaya odaklanmaları istediğimiz bir şey değildir. Armatür üreticileri yıllardır bu homojen spektrumu sağlamak için ARGE yaparak; Dense matrix(Kessil), TIR, HEI lensler(Radion), Difüzörler (Radion), Dual Core çipler ve özel dizilim (Orphek) gibi avantajlar sunmaktalar.

    lenses.JPG

    Doğru bir aydınlatmada yukarıda özetlediğimiz dört koşul da doğru şekilde sağlanmalıdır. BRS' in önerdiği 250-350 PAR ışık şiddeti, tüm tanka eşit şekilde, doğru ve tek bir homojen spektrumda verilmelidir.

    Daha fazla akıntı ve şiddet isteyen özel tür SPS' ler içinse yeni bir lamba almak veya şiddeti arttırmak yerine öncelikle bu canlıların daha ortalarda ve yukarılarda konumlandırılmasını önermekteler.

    PAR ölçmek için ise "haftalık kiralık parmetre" seçeneğini satış sitelerinde hobicilere sunmuşlar. Kimbilir belki böyle bir fırsat ülkemizin güzide ticari firmaları tarafından ileride bizlere de sunulur.

    parmetre.JPG

    2018' deyiz ve "T5 floresanlar ile şemsiye reflektörlü MH lambalar" yukarıda hedeflediğimiz tüm maddeleri karşılayan sorunsuz ışık kaynakları olarak üst sıradaki yerlerini halen korumaktalar. Yoğun SPS tanklarında LED kullanımı ise halen şüphe ile bakılan bir konu. Piyasadaki LED' lerin çoğu halihazırda; ufak, kompakt, ışığı belli bir açı ile tek bir noktadan "fazlası ile yoğun" şekilde veren ışık kaynakları olarak üretiliyor. Bu da homojen ışık kaynağı olarak kullanılabilirlik ve verimliliklerini önemli ölçüde azaltıyor.

    BRS tv bu soruna dört basit çözüm getirmiş;

    1. LED armatürleri normalden yüksekte kullanın (30-50cm). Böylece daha geniş ve daha eşit bir dağılım yakalamış olursunuz.
    2. Tek ve fazlası ile kuvvetli ürün yerine, daha fazla sayıda düşük güçte kaynaklar kullanın. Mesela tek bir Radion30 yerine, iki adet Radion15 gibi veya iki Adet AI Hydra52 yerine sekiz adet AI Prime şeklinde.

    aı.JPG

    3. T5' lere en yakın dağılımı veren LED olan Orphek markası gibi "Panel Led" sistemler kullanın(Orphek kullanıcılarına 60 cm gibi bir yükseklik tavsiye etmekte).

    orphek.JPG

    4. Radion' un geliştirdiği difüzör sistemlerinden de faydalanabilirsiniz. Belli bir şiddet kaybı yaşansa da yüksekliği düşürerek daha verimli hale getirmek sıkıntı yaratmayacaktır.

    Bir akvaryuma yüksek PAR vermek en kolayı ancak iyi yayılım ve dağılımı yakalamak ise zordur.

    Spektrum konusunda günümüzde efsane hala ATI Blue+ T5 gözükmekte. T5 kullanıcıları bu lambayı gözlerine hoş gelen diğer spektrumdaki T5' ler ile destekleyerek istedikleri sonuçlara ulaşabiliyorlar.

    LED kullanıcıları ise kendilerine sunulan değişik spektrum ayarları ile oyuncak gibi oynamaktalar. "Mercanların parlatmak" ve efsane fotoğraflar çekmek için sürekli değiştirilen bu ayarlar malesef mercanlarımız için pek faydalı olmuyor. Aksine belli spektrumların mercanlar üzerinde olumsuz etkileri mevcut. Dana Riddle MACNA 2018' de bu konu ile alakalı bir sunum yaptı, merak edenler buradan izleyebilirler.



    riddle.JPG

    -Gereksiz UV ve Mor LED spektrum, bazı yeşil mercanların rengini kırmızıya çevirmekte. 470nm mavi spektrum ise bu değişimi ters çevirebiliyor.

    - Gereksiz kırmızı kullanımı veya kırmızı spektrumun yoğun şekilde verilmesi fotosentezi olumsuz etkilemekte ve ölmelerine neden olabilmekte.

    Mercan fotosentezi için belli spektrum tepelerini tekrar hatırlayalım.

    spec.JPG
    -410nm, 430nm, 453nm, 662nm tepe noktalar. Görüldüğü üzere bu değerlerden 10 nm kadar sağa sola kaydığımızda alacağımız verim oldukça düşmektedir. İşte LED aydınlatmalarda, kullanacağımız DIY ledlerde spektrum bu kadar önemli. Yani iş LED programlarında spektrum barlarını sırf eğlence olsun diye yukarı aşağı oynatmak değil.

    Bu nedenle Kessil ilk çıktığında sadece faydalı spektrum bandını "dense matrix" şeklinde kullandı, yine aynı nedenle Raidon bilimsel çalışarak çeşitli spektrum şablonları oluşturdu ve bizlere sundu. Orphek sitesinde 65 sayfadan ibaret belgeler ve çizelgeler de hobiciyi bu konularda doğru bilgilendirme amaçlıdır.

    https://orphek.com/atlantik-v4-reef-aquarium-led-lighting/

    LED kullanan hobicilerin bu konularda genel kültür seviyesinde bile olsa bilgi sahibi olması ve 7 kanallı oyuncakları ile oynamayı bırakarak mercanlar için sağlıklı olan ne ise aynen uygulamaları gerekmekte.

    maxspect.JPG

    Foto : Maxspect' in son uygulamasında spektrumdaki değişiklikleri gerçek zamanlı görebiliyorsunuz. LED üreticilerinin standardı haline gelmesi gereken bir uygulama...

    Yine T5 ve MH' larda sıkıntı olmayan "Homojen spektrum dağılımı" için LEd lerde geniş açı lens kullanımı bir yere kadar başarılı oluyor. Tankın tepe noktalarında başarılı iken taban indiğinizde spektrumun eşit ve düzenli dağılmadığını görmek için spektrum ölçmenize bile gerek yok. Tabanda gördüğünüz mavi, kırmızı, yeşil yansımalar spektrumunuzun homojen dağılmadığını kanıtlıyor.

    Çözüm olarak;

    1.Işığı yukarı kaldırın. (Orphek)
    2.Difüzör kullanın. (Radion)
    3. T5 ile destekleyin. (Hobici Mehmet)
    4. Ledleri tek bir lens altında birleştirin. (Dense matrix, Kessil)


    wwc.JPG

    Foto: WWC Corals ağır yüklü SPS tankı, T5 destekli Radionlar. Sudan 60 cm kadar yukarıda.

    par1.JPG

    par2.JPG

    par3.JPG

    par4.JPG

    LED ile başka bir karışık tank. 6 x Radion XR 15pro, 35 cm yükseklikte ve difüzörlü.

    wwc2.JPG

    par5.JPG

    Dikkat edilirse burada amaç ışığı en kuvvetli / en parlak değil, en yaygın ve en düzgün şekilde vermek.

    WWC SPS yüklü tanklarında aşağıdaki metodlardan faydalanıyor:

    -Aydınlatmalar sudan ciddi yukarıda.
    -Tüm tank aydınlanacak şekilde LED ve T5 dağılımı.
    -Işık şiddeti tankın her metrekaresinde aynı.
    -Minimum gölge dağılımı.
    -12 saat toplam aydınlatma.
    -Sabahları daha kuvvetli, gün içinde ve sonrasında mavi ağırlıklı düşük şiddetli ışık.
    -T5 destekli tanklarda 8 saat T5 döngüsü.
    - PAR' ın 250-400 arası verildiği (maks)SPS tanklarında aydınlatma ile orantılı yüksek akıntı.

    Dana Riddle bazı Acro türlerinin gerçek renklerini (satış rengi diyelim :)) yüksek PAR altında aldıklarını gözlemlemiş.

    Ekran Alıntısı.JPG

    Mercan düşük PAR altında kahverengi, 350-400 PAR arasında yeşil, 450 PAR ve üzeri parlak pembe renge dönüyor. Mercanlar gerçeten ilginç canlılar. Bu neden ile WWC bazı tanklarında PAR' ı ve tank akıntısını bilerek yüksek tutuyor.

    Özetle 2018 yılında SPS aydınlatma konusunda T5 ve MH halen güvenilir kendilerini kanıtlamış aksesuarlar.

    SPS için yalnız LED kullanacaklar için tavsiyeler ise;

    -Uygun şiddet :150-350 PAR,
    -Gölge, karanlık veya parlak noktalar oluşturulmayıp, ışığın tanka bir halı eşit gibi yayılması,
    -Eşit kapsama alanı oluşturacak şekilde ürün tedariği,
    -Spektrum homojenliği için aydınlatmalarını yükseltmeyi denemeleri,
    -Kendini kanıtlamış spektrum programlarını kullanmaları,
    -Geniş spektrum sağlamaları,

    veya hibrid armatürlere yönelmeleri olabilir.

    hibrit1.JPG
    hibrit2.JPG

    BRS tv' ye teşekürler ederek hobiye "bir şekilde" devam ediyoruz. Keyifli hobiler.

    "BRS ne ya" diyenler için.....https://www.bulkreefsupply.com/
     
    Düzenleme: 23 Kasım 2018
    WELLY, Çağatay Utku, Sena ve diğer 13 kişi bunu beğendi.
  2. Ador14

    Ador14

    Mesajlar:
    307
    Yer:
    İstanbul---Çiftehavuzlar
    İsim:
    Adnan Gun
    güzel paylaşım teşekkürler...led kullanıcıları için önemli tavsiyeler var....
     
  3. Tarık KÜÇÜK

    Tarık KÜÇÜK

    Mesajlar:
    1.786
    Yer:
    İzmir
    İsim:
    Tarık KÜÇÜK
    Paylaşım için teşekkürler. Bu makale sürekli devam eden "Hangi aydınlatmayı seçmeliyim?, Led mi? T5 mi?" Polemiğini bir nebze olsun açıklığa kavuşturmuştur. Tabi anlayana...
     
  4. resifadam

    resifadam

    Mesajlar:
    438
    Harika olmuş teşekkürler.ben orphek kullanıcam.

    SM-N910C cihazımdan Tapatalk kullanılarak gönderildi
     
  5. caner çaylak

    caner çaylak

    Mesajlar:
    235
    Yer:
    Eskişehir
    İsim:
    Caner çaylak
    Mahir bey işyerine bir tank yapıyorum buna altını çizdiğiniz gibi dıy bir armatür yapıyorum TC 420 ile LED ler hepsi 3 er watt luk 4 kanal düşünüyorum TC 420 kullanmadaki sebebi gün smilasyonundan öte her kanala ayrı ayrı dim edebilmem şimdi di benim tankım 40 x30 x 40 bu tanka kaç cm yükseklikte koymalıyım armatürü
     

Sayfayı Paylaş